Nobel ödüllerinden ilginç ayrıntılar

Nobel ödüllerinden ilginç ayrıntılar

Norveç Nobel Komitesi tarafından Nobel ödülleri, tıp, fizik, kimya, edebiyat, barış ve ekonomiden oluşan 6 dalda en yüksek başarıyı gösterenlere veriliyor.

A+A-

Norveç Nobel Komitesi tarafından Nobel ödülleri, tıp, fizik, kimya, edebiyat, barış ve ekonomiden oluşan 6 dalda en yüksek başarıyı gösterenlere veriliyor.

Genellikle “Nobel’i kazananlar” denilen ödül sahipleri bireyler, örgütler ya da kurumlar olabiliyor.

Nobel ödülleri, dinamitin mucidi Norveçli kimyager Alfred Nobel’in ölümünden bir yıl sonra 1901’de verilmeye başlandı. Nobel ödülleri vermek için kurulan Nobel Ödülü Vakfı'na dünyanın en büyük servetlerinden birisini miras bıraktı.

Nobel sahipleri, prestijli bir unvanın yanısıra, 18 kırat bir altın madalya ve yaklaşık 1 milyon dolara kadar para ödülüne sahip oluyor. Geçen yıl 1 milyon dolar olan para ödülü bu yıl 1,1 milyon dolara çıktı.

5 ödül Norveç’deki değişik enstitü ve akademiler tarafından açıklanırken, Nobel Barış Ödülü’nü başkent Oslo’daki Norveç Nobel Enstitüsü açıklıyor.

1901 ile 2020 arasında 962 Nobel sahibine 603 Nobel ödülü verildi. Sayılardaki farklılık bazen ödülün birkaç kişi yada kurum arasında paylaştırılmasından kaynaklanıyor.

Polonya kökenli Fransız fizikçi Marie Curie iki Nobel ödülü alan ilk kişi idi. Curie 1093’de fizik, 1911’de kimya dalında ödül aldı.

Malala Yusufzay, 2014’de 14 yaşında iken kazandığı Barış Ödülü ile, Nobel ödülü alan en genç kişi olurken, John B. Googenough, 2019’da 97 yaşında kimya ödülünü alarak “ödül alan en yaşlı kişi’ oldu. Googenough halen 99 yaşında

Nobel’i alan ünlü kişiler arasında Albert Einstein (1921, fizik), Martin Luther King Jr (1964, barış) ve Nelson Mandela da (1993, barış), Winston Churchill (1953, edebiyat) bulunuyor.

6 kategoride dağıtılan ödüllerin dağılımı ise şöyle: Ekonomi 84 erkek, 2 kadın, Fizik 212 erkek 4 kadın, Edebiyat 101 erkek 16 kadın, Kimya 179 erkek 7 kadın, Barış 90 erkek 17 kadın ve Tıp 210 erkek 12 kadın.

Bu verilere göre en ‘maço’ Nobel sadece 4 kadınla fizik olurken, en ‘feminist’ Nobel 17 kadınla Barış ödülü oldu.

Nobel küresel bir ödül olmasına rağmen, ödüllerin yarıdan biraz fazlası Avrupalılara verildi. 

Kıtalar arasında Avrupa ödüllerin yüzde 52’sini, Amerika yüzde 32’sini aldı. bu iki kıtadan sonra en fazla Nobel 72 ödül (yüzde 7) ile Asya kıtasına gitti onu sırasıyla 27 ödülle Afrika (yüzde 3), 15 ödülle Okyanusya (yüzde 2) ve 11 ödülle Güney Amerika (yüzde 1) izledi.

Ülkeler arasında ise 2020 rakamlarına göre, ABD 281 ödülle açık ara birinci. İngiltere  88 ödülle ikinci, Almanya 83 ödülle üçüncü, Fransa 57 ödülle dördüncü, Japonya 27 ödülle beşinci, kanada 21 ödülle altıncı, Çin 12 ödülle yedinci, Avustralya 10 ödülle sekizinci, dokuzuncu ve onuncu ödülde ise 9 ödülle Hindistan ve Güney Afrika geliyor.

Türkiye tek ödülünü Orhan Pamuk ile 2006’de Edebiyat Ödülü ile aldı.

Nobel ödülü kazananların yüzde 90’dan fazlası ise erkek.

Nobel ödülünü kazananların ödüle layık görülmelerine neden olan katkılarını yapmaları ile ödülü almaları arasında da büyük zaman geçiyor.

Örneğin eski Nobel Fizik Ödülü komite üyesi Lars Brink, fizik alanında ödüllerin çoğunun 1960’larla 1980’ler dönemindeki katkılara verildiğin söylerken, çok az kadın profesörü fizik ödülü verildiğini söylüyor. 

Önceki ve Sonraki Haberler